Problemen bij leerlingen

Soms ontwikkelt een leerling zich niet zoals je zou verwachten gezien het opleidingsniveau en leerjaar. Dit kan allerlei vervelende consequenties hebben, variërend van irritaties, schuldgevoelens en een onprettige werksfeer tot het beëindigen van de BPV of zelfs de opleiding. Om dit te voorkomen is het van belang problemen in een vroegtijdig stadium te signaleren en contact met de school op te nemen. Problemen die kunnen ontstaan zijn:

 

Faalangst

Leerlingen met faalangst hebben het idee dat de kans op mislukken bijzonder groot is. Angst kan het denk-, observatie- en handelingsvermogen blokkeren. Het heeft ook directe gevolgen voor het lichamelijke functioneren (snelle hartslag, transpiratie, samentrekken van de maag). Mensen met faalangst zijn zich goed bewust van deze reacties en weten vaak op dat moment al dat ze minder zullen presteren dan ze kunnen. Er is dus sprake van faalangst als de angst om te falen leidt tot het onder de maat functioneren van mensen.

Soms is het lastig faalangst te herkennen, leerlingen kunnen ongemotiveerd lijken, terwijl er in werkelijkheid faalangst in het spel is dat de motivatie belemmert.

Hoe herken je faalangst bij een leerling?

Bij de volgende signalen kan er sprake zijn van faalangst. De leerling:

  • Vraagt vaak of hij op het goede spoor zit
  • Vraagt vaak om bevestiging om aardig gevonden te worden
  • Toont minder of geen initiatief 
  • Begint geen nieuwe taken uit zichzelf
  • Vraagt steun/uitleg wanneer nieuwe taken worden opgedragen in plaats van zelf te proberen
  • Werkt liever zonder toezicht 
  • Doet niet als eerste en niet als laatste iets
  • Blijft in de groep onzichtbaar
  • Doet pogingen om niet op te vallen
  • Bekent geen kleur
 
Tips voor het begeleiden van leerlingen met faalangst
  • Geef de leerling simpele en overzichtelijke taken die zijn onderverdeeld in kleine, logische stappen. Gevoelens van onzekerheid en twijfel worden zo tot een minimum teruggebracht.
  • Zorg voor een gestructureerde situatie zodat de leerling ondanks zijn faalangst tot goede prestaties komt. Het is belangrijk dat hij succes kan beleven. Je kan dus simpele taken geven in een sterk gestructureerde situatie. Hierdoor kan de leerling alle stappen overzien, zodat onverwachte voorvallen en dus fouten en mislukking zich niet kunnen voordoen.
  • Schep een veilig leerklimaat voor de leerling, hierdoor vermindert de angst om fouten te maken.
  • Geef de leerling veel feedback. Met name positieve feedback helpt de leerling zijn zelfvertrouwen te vergroten.
  • Het maakt verschil voor het zelfbeeld van de leerling, voor diens motivatie voor leren en voor de mate van faalangst, aan welke factoren de leerling zijn resultaten toeschrijft. Als de leerling het idee heeft dat hij zelf door middel van inspanningen zijn resultaten kan beïnvloeden werkt dat positief op zijn motivatie voor volgende taken.
  • Probeer samen met de leerling een situatie waarvoor angst bestaat systematisch en rationeel te analyseren en aan te pakken.
  • Kijk in overleg met de leerling ook welke mogelijkheden de school biedt op het gebied van faalangstbegeleiding, bijvoorbeeld in de vorm van een 'faalangstreductietraining'.

 

Meer lezen over faalangst?

 

Dyslexie

Dyslexie wil zeggen dat iemand moeite heeft met lezen en schrijven. Vijf tot tien procent van de bevolking heeft hier in meer of mindere mate last van. Alhoewel dyslexie hoofdzakelijk betrekking heeft op lezen en/of spellen kan iemand met dyslexie ook andere problemen ondervinden als gevolg van de dyslexie, zoals een zwakker korte termijn geheugen, moeite met de organisatie van het eigen werk, moeite met het uitvoeren van meerdere taken tegelijk, problemen in de communicatie en problemen in het sociaal functioneren.

Daar staat tegenover dat mensen met dyslexie juist door hun beperking doorzetters zijn, oplossingsgericht denken en creatief zijn.

Signalen

Dyslexie uit zich bij iedereen anders. Als buitenstaander is het bijna onmogelijk om te kunnen zeggen of iemand dyslexie heeft. De kenmerken van dyslexie kunnen meestal alleen worden vastgesteld door onderzoek door een professional. Wanneer er in het verleden nog niet officieel vastgesteld is dat de leerling dyslectisch is, kan hij uitgebreid worden getest. De leerling kan deze test vaak doen via de school.

Tips voor het begeleiden van leerlingen met dyslexie
  • Lezen: geef extra tijd als de leerling een stuk moet lezen en laat dat in een rustige omgeving doen en laat zo nodig samenvatten wat hij gelezen heeft.
  • Schrijven: laat verslagen zoveel mogelijk op de computer uitwerken (spellingcontrole) en laat de leerling een lijstje maken met de meest voorkomende moeilijke woorden (denk aan namen van medicijnen of specifieke aandoeningen). De leerling kan het lijstje dan zelf bewaren, het kan nuttig zijn bij de rapportage.
  • Probleem met zinsbouw bij schrijven: Laat de leerling zoveel mogelijk puntsgewijze opsommingen maken.
 
Meer lezen over Dyslexie?

Dyscalculie

Dyscalculie is een rekenstoornis die dikwijls samengaat met nog een aantal andere beperkingen, zoals ruimtelijk inzicht, klokkijken, slechter geheugen, spellingsproblemen en gebrek aan inzicht.

Tips voor het begeleiden van leerlingen met dycalculie
  • Laat de leerling een rekenmachine gebruiken
  • Controleer de berekening altijd wanneer de veiligheid van de patiënt in het geding is, bijvoorbeeld bij het berekenen van de druppelsnelheid.

Wat niet helpt
  • Wees niet ongeduldig en verwijtend. Dit schaadt het vaak toch al geringe zelfvertrouwen van de leerling.
  • Naarmate de vermoeidheid toeneemt, wordt de foutenscore hoger. Dus bespreek opdrachten liever niet aan het eind van de dienst.

Meer lezen over dyscalculie?

Taalproblemen

Over het algemeen zullen leerlingen met een niet-Nederlandse achtergrond last van taalproblemen
hebben, maar ook leerlingen met een Nederlandse achtergrond kunnen taalzwak zijn. Wanneer een leerling een opdracht niet goed heeft begrepen, kan dit bijvoorbeeld tot misverstanden leiden.
 
Tips voor het begeleiden van leerlingen met taalproblemen
  • Zorg voor een rustige en duidelijke communicatie. Leg een opdracht bijvoorbeeld twee keer uit en gebruik daarbij de tweede keer een andere woordkeus. 
  • Laat de leerling in eigen woorden herhalen wat net verteld is. Hierdoor kun je nagaan of de leerling de boodschap begrepen heeft. 
  • Scholen kunnen vaak hulp bieden in de vorm van bijvoorbeeld gerichte vaktaalondersteuning. Vraag aan de betrokken school wat de mogelijkheden zijn.

 

Problemen door cultuurverschillen

Verschillen die kunnen leiden tot problemen zijn: het dragen van een hoofddoek, het vieren van andere feestdagen en de wijze waarop mannen en vrouwen met elkaar omgaan.

Tips voor het begeleiden van leerlingen met een andere cultuur
  • Wees bij allochtone leerlingen bedacht op culturele verschillen en problemen die daaruit kunnen voortvloeien. 
  • Een goede communicatie is belangrijk. Vertel de leerling aan het begin van zijn stage duidelijk wat zijn plichten, rechten en regels zijn.

Training

Voor (werk)begeleiders is de training Diversiteit ontwikkeld door Calibris Contract. Deelnemers leren inzicht te krijgen in socialisatieprocessen in verschillende culturele contexten en de betekenis daarvan.


Meer lezen over cultuurverschillen?

 

Ondersteuning door de school bij problemen van de leerling

 

Reageer op Problemen bij leerlingen