Reflecteren

Bij reflecteren gaat het om het beantwoorden van vragen als:

• Wat wilde ik leren en hoe heb ik dat aangepakt?
• Welke positieve of negatieve leermomenten heb ik daarbij gehad?
• Wat voelde ik daarbij?
• Wat heeft me het meeste geholpen?
• Wat heeft me belemmerd?
• Wat ga ik de volgende keer anders doen?

Welke hulp kun je aan de leerling geven bij het reflecteren?

De belangrijkste manier om te helpen met reflecteren is het stellen van (open) vragen. Vragen over wat de leerling waarneemt, keuzes die hij maakt, beslissingen die hij neemt, gevoelens over bepaalde gebeurtenissen enzovoort. Je kunt zowel tijdens de gebeurtenis reflecteren (directe reflectie) als na de gebeurtenis (reflectie achteraf).

• Wat doet de cliënt nu? Wat zie je?
• Hoe reageert die ander daarop? Beschrijf dat eens? 
• Waarom reageert hij zo?

Voorbeelden van vragen bij reflectie achteraf:

• Wat ging er door je heen toen ik ingreep?
• Wat zou je anders hebben kunnen doen?
• Hoe pak je het de volgende keer aan zodat je niet in dezelfde val trapt?

Reflectiecirkel van Korthagen

Een reflectiecirkel is een instrument dat je kunt gebruiken tijdens het reflecteren. De cirkel bestaat uit 5 stappen.

Stap 1: Handelen/ ervaring

• Wat wilde ik uitproberen?
• Waar wilde ik op letten?
• Wat wilde ik bereiken?

Stap 2: Terugblikken

• Wat gebeurde er precies?
• Wat wilde ik bereiken? Wat wilde de ander bereiken?
• Wat voelde ik? Wat voelde de ander?
• Wat deed ik? Wat deed de ander?

Stap 3: Bewustwording van essentiële aspecten

• Wat hebben de antwoorden met elkaar te maken?
• Wat betekent dat voor mij?
• Wat leer ik hieruit (of wat is de positieve ontdekking)?

Stap 4: Alternatieven ontwikkelen en daaruit kiezen

• Welke alternatieven en nieuwe mogelijkheden zie ik?
• Welke voor- en nadelen hebben deze?
• Wat past bij me?
• Wat neem ik me voor?

Fase 5: (Opnieuw) uitproberen

• Zie fase 1