Vragen stellen en luisteren

Vragen stellen

Als je als begeleider vragen stelt aan de leerling, zet dit de leerling aan het denken en het helpt zijn gevoelens en gedachten op een rij te zetten. Het stellen van goede vragen is niet altijd makkelijk.

Tips voor het stellen van goede vragen

Bedenk wat het doel is van je vraag.
Begin altijd met een korte neutraal geformuleerde open vraag. Door open vragen te stellen nodig je de leerling uit veel informatie te geven. Dit in tegenstelling tot gesloten vragen waarop de ander alleen 'ja' of 'nee' kan antwoorden. Open vragen beginnen meestal met wat, waar, wanneer, waarom of hoe.
Luister als de ander aan het praten is.
Vraag door op onduidelijkheden. Sluit aan bij wat al eerder is gezegd door bijvoorbeeld te vragen: 'Wat bedoel je daar precies mee?' of 'Kun je daar nog meer over vertellen?'.
Vat samen wat er is gezegd. Dit doe je om de lijn van het gesprek vast te houden en om te controleren of je goed hebt begrepen wat de leerling zegt. Bovendien geeft het de leerling het gevoel dat je goed geluisterd hebt. Let erop als je samenvat dat je dit in eigen woorden doet, dat je niet je eigen mening erin verwerkt en betrek zowel de inhoud als het gevoel van de leerling in je samenvatting.
Geef de leerling de gelegenheid te reflecteren op jouw samenvatting.

Luisteren

Luisteren bestaat uit belangstelling tonen, iemand de ruimte geven zijn verhaal te doen, hem uit laten spreken, niet op te jagen, te laten merken dat je luistert, vragen te stellen en feedback te geven. Luisteren lijkt vanzelfsprekend, maar niet iedereen is er even goed in.

Verbaal luisteren

Moedig de leerling aan door instemmende geluiden te maken of gebruik te maken van korte zinnetjes zoals ‘en toen?’, ’ja’ of ‘ga verder’.
Stel een korte vraag over wat de leerling zojuist heeft gezegd
Stel vragen ter verduidelijking als dat nodig is
Laat de leerling merken dat je hem hebt begrepen door zinnetjes te gebruiken als 'heb ik goed begrepen dat..?' of door hem kort te laten herhalen.

Non-verbaal luisteren

Zorg voor een ontspannen houding: zit niet met je armen over elkaar en zit rustig in een gemakkelijke houding
Maak regelmatig oogcontact met de leerling
Buig iets voorover zodat de leerling uitgenodigd wordt tot praten
Knik of hum regelmatig

Tip

Het Kennisnetwerk Competentiegericht Opleiden heeft voor praktijkopleiders binnen CGO een speciale krant over luisteren ontwikkeld.